محمد ابراهيمى وركيانى

201

تاريخ تحليلى اسلام از آغاز تا واقعه طف ( فارسي )

ساخت و با اهل رده و ساير مخالفان وارد جنگ شد . جنگ‌هاى دوران ابوبكر را مورخان مسلمان با عنوان جنگ مرتدان ذكر كرده‌اند ؛ ولى حقيقت اين است كه همه آن قبايل ، مرتد و از اسلام روى نتافته بودند ، بلكه تعدادى از آنها تنها در صلاحيت ابوبكر و لزوم اطاعت از او ترديد داشتند . اشعار بسيارى از شعراى اين دوره از تاريخ اسلام ، گوياى همين معناست . ابومليكه شاعر معروف صدر اسلام چنين سروده : اطعنا رسول الله ما كان بيننا * فيا لعباد الله مالا بى بكر ايورثها بكر اذا مات بعده * و تلك و حق الله قاسمة الظهر « 1 » بسيارى از قبايل عرب ، مخصوصاً اعراب و بدويان به‌دليل ملاحظات سياسى ، سران خود را در دوران پيامبر ( ص ) به‌مدينه فرستادند و با آن حضرت بيعت نموده بودند ؛ درحالىكه از اسلام شناخت كافى نداشتند . پس از وفات پيامبر ( ص ) حاضر به اطاعت از قبيله قريش نبودند ، ازاين‌رو ، به بهانه‌هاى مختلف ابراز مخالفت نمودند . قرآن كريم درباره سستى اعتقاد اعراب در آيات بسيارى سخن گفته كه در فصل اول از بخش يك بدان اشاره شد . اين شناختِ اندك از اسلام ، زمانى كه با گرايش‌هاى حزبى و قومى درآميخت آنان را در برابر حركت اسلامى به واكنش واداشت ؛ تا آنجاكه بعضى از سران قبايل عرب ، ادعاى پيامبرى كردند ، كه از جمله آنان « اسود عنسى » ، « طليحه اسدى » ، « مسيلمه كذاب » و همسرش « سجاح » بودند . برخى ديگر نيز هرچند با اسلام مخالف نبودند ، از پرداخت زكات و . . . به خليفه وقت امتناع ورزيدند . مردمى از مكه و طايف نيز زمانى كه از وفات پيامبر آگاه شدند در صدد اعلان مخالفت بودند ، ولى نصايح سهيل بن عمرو مؤثر افتاد و از اعلان مخالفت منصرف شدند . سهيل به مردم مكه گفت : شما آخرين گروهى بوديد كه به اسلام گرويديد . بنابراين اولين گروه سركش بعد از وفات پيامبر نباشيد . ابوبكر ، خالد بن وليد و مثنى بن حارثه را مأمور سركوب مرتدان نمود . طولى نكشيد كه بر

--> ( 1 ) . واقدى ، الردّه ، ص 258 .